یکصد و سی‌وهفتمین جلسه کارشناسی شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان کرمانشاه با محوریت بررسی مسائل و مشکلات تولید، فرآوری و صادرات نخود و همچنین بررسی چالش‌های صادرات زعفران برگزار شد.

در این نشست، چالش‌های پیش‌روی فعالان اقتصادی در حوزه تولید و صادرات محصولات کشاورزی، ضرورت ساماندهی فرآیندهای صادراتی، صیانت از کیفیت محصولات استان، توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری و حمایت از تولیدکنندگان مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

مرادی: توسعه زنجیره ارزش نخود کرمانشاه نیازمند اجرای یک طرح ملی است

ناصر مرادی، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی کرمانشاه و رئیس شورای ملی نخود ایران، با اشاره به جایگاه استان در تولید و صادرات این محصول اظهار کرد: کرمانشاه از قطب‌های مهم تولید نخود کشور به شمار می‌رود و علاوه بر تأمین بخش قابل‌توجهی از نیاز بازار داخلی، در حوزه صادرات نیز ظرفیت‌های قابل‌توجهی دارد. سازگاری این محصول با شرایط اقلیمی استان و نقش آن در تناوب کشت، به‌ویژه در مناطق متکی بر کشاورزی دیم، اهمیت اقتصادی و راهبردی نخود را دوچندان کرده است. وی با بیان اینکه حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد مزارع استان به‌صورت دیم کشت می‌شوند، افزود: نخود یکی از محصولات مهم در تناوب کشت غلات است و می‌تواند در پایداری فعالیت کشاورزان و حفظ ظرفیت تولید بخش کشاورزی استان نقش مؤثری ایفا کند. از این‌رو، حمایت از تولیدکنندگان و ایجاد بستر مناسب برای توسعه بازار این محصول، ضرورتی اقتصادی و منطقه‌ای است. رئیس شورای ملی نخود ایران با اشاره به شکل‌گیری این تشکل در سال ۱۳۹۱ با حمایت اتاق بازرگانی ایران گفت: شورای ملی نخود طی سال‌های گذشته با همکاری بخش دولتی و خصوصی، پیگیری مسائل این حوزه را با هدف حمایت هم‌زمان از تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و فعالان اقتصادی دنبال کرده است؛ با این حال، ظرفیت‌های نخود در کرمانشاه همچنان بیش از آن چیزی است که در زنجیره تولید و تجارت استان محقق شده است. مرادی یکی از محورهای اصلی این نشست را ضرورت ساماندهی فرآیند درجه‌بندی و قیمت‌گذاری نخود در معاملات داخلی و صادراتی عنوان کرد و گفت: کیفیت، اندازه دانه و نحوه سورت‌بندی محصول، از عوامل تعیین‌کننده قیمت نخود در بازار است. هنگامی که محصولی با درجه‌بندی مشخص، از جمله سایزهای ۸ و ۹، عرضه می‌شود، باید مشخصات واقعی محموله با معیار اعلام‌شده مطابقت داشته باشد تا خریدار بر اساس کیفیت واقعی محصول تصمیم‌گیری کند. وی ادامه داد: رعایت دقیق استانداردهای کیفی می‌تواند زمینه عرضه محصول با قیمت مناسب‌تر و افزایش درآمد حاصل از فروش را فراهم کند؛ اما در مقابل، عرضه محموله‌هایی که درجه‌بندی اعلام‌شده با مشخصات واقعی آن‌ها تطابق ندارد، به اعتبار محصول کرمانشاه در بازارهای صادراتی آسیب می‌زند و رقابت سالم میان صادرکنندگان را مختل می‌کند. مرادی با تأکید بر ضرورت جلوگیری از تضعیف بازار صادراتی نخود استان تصریح کرد: باید سازوکاری کارشناسی و قانونی برای تعیین دقیق مشخصات محموله‌ها تدوین شود تا در گواهی‌های مربوط، علاوه بر اعلام سایز محصول، ترکیب واقعی دانه‌بندی و سهم هر اندازه نیز مشخص باشد. چنین رویکردی می‌تواند شفافیت معاملات را افزایش دهد، از تضییع حقوق تولیدکنندگان و صادرکنندگان قانون‌مدار جلوگیری کند و اعتماد خریداران خارجی به محصول کرمانشاه را تقویت کند. وی خواستار همکاری دستگاه‌های مرتبط، از جمله اداره کل استاندارد، گمرک، سازمان جهاد کشاورزی، اداره کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای و دستگاه‌های نظارتی شد و افزود: هدف از این هماهنگی‌ها، ایجاد مانع جدید در مسیر صادرات نیست؛ بلکه باید با تعریف ضوابط روشن و قابل اجرا، ضمن تسهیل فعالیت صادرکنندگان، از کیفیت محموله‌های خروجی استان و حقوق فعالان اقتصادی نیز صیانت شود.

تأکید بر عبور از خام‌فروشی و ایجاد صنایع تبدیلی نخود

نایب‌رئیس اتاق بازرگانی کرمانشاه، توسعه زنجیره ارزش را مهم‌ترین موضوع راهبردی این بخش دانست و اظهار کرد: اگرچه در سال‌های اخیر اقداماتی در زمینه تجهیز واحدهای فعال به دستگاه‌های پیشرفته بوجاری، سورتینگ و سورت لیزری انجام شده و بخشی از زیرساخت‌های آماده‌سازی و بسته‌بندی محصول ارتقا یافته است، اما این اقدامات به‌تنهایی پاسخگوی ظرفیت‌های اقتصادی نخود استان نیست. وی با اشاره به فعالیت واحدهای مجهز در کرمانشاه و برخی شهرستان‌های استان از جمله روانسر، دالاهو، هرسین و سنقر افزود: هدف نهایی نباید صرفاً پاک‌سازی، درجه‌بندی و بسته‌بندی محصول باشد؛ بلکه باید با توسعه صنایع فرآوری، زمینه تولید محصولات غذایی متنوع، افزایش ارزش افزوده، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و کاهش وابستگی به صادرات محصول خام فراهم شود.

مرادی ادامه داد: نخود به دلیل ارزش غذایی و پروتئینی خود، ظرفیت مناسبی برای استفاده در تولید محصولات غذایی متنوع دارد و می‌توان با سرمایه‌گذاری در فناوری‌های فرآوری، دامنه مصرف آن را از شکل‌های سنتی فراتر برد و در تولید انواع محصولات غذایی، فرآورده‌های آردی و محصولات جدید مورد استفاده قرار داد. وی با بیان اینکه برخی اقدامات در حوزه کشت قراردادی نیز آغاز شده است، خاطرنشان کرد: با وجود انعقاد قراردادهایی از سوی تعدادی از شرکت‌ها با وزارت جهاد کشاورزی، توسعه زنجیره ارزش همچنان به حمایت‌های گسترده‌تری نیاز دارد. نوسانات اقتصادی، افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری و بی‌ثباتی ناشی از محدودیت‌ها و تغییرات مقطعی در روند صادرات، از عواملی است که می‌تواند تمایل سرمایه‌گذاران برای ورود به طرح‌های بزرگ فرآوری را کاهش دهد. رئیس شورای ملی نخود ایران تأکید کرد: پیشنهاد ما این است که به‌جای پراکنده کردن حمایت‌ها میان طرح‌های کوچک و متعدد، امکان اجرای یک طرح ملی و هدفمند در استان کرمانشاه بررسی شود؛ طرحی که با مشارکت بخش خصوصی، پشتیبانی دولت و بهره‌گیری از ظرفیت نظام بانکی بتواند زیرساخت‌های اصلی فرآوری نخود را ایجاد کند و به الگویی برای توسعه این صنعت در کشور تبدیل شود. وی با اشاره به شناخته‌شدن نخود کرمانشاهی در بازارهای داخلی و خارجی گفت: این محصول یکی از ظرفیت‌های شاخص اقتصادی استان است و شایسته است منافع حاصل از تولید و تجارت آن، به‌جای محدود ماندن به حلقه‌های ابتدایی زنجیره، به افزایش درآمد کشاورزان، توسعه صنایع وابسته و رونق اقتصادی استان منجر شود.

ضرورت جانمایی مناسب برای واحدهای فرآوری نخود در کرمانشاه

مرادی در بخش دیگری از سخنان خود، به مشکلات مکانی و زیرساختی واحدهای فعال در حوزه نخود اشاره کرد و گفت: بخشی از این واحدها از دهه ۱۳۵۰ در محدوده دولت‌آباد مستقر شده‌اند؛ اما با توسعه شهر، شکل‌گیری سکونتگاه‌های جدید و افزایش تردد خودروها، شرایط موجود دیگر پاسخگوی نیازهای توسعه‌ای این مجموعه‌ها نیست. وی افزود: افزایش بار ترافیکی، محدودیت فضا برای توسعه واحدها و ضرورت رعایت ملاحظات زیست‌محیطی، لزوم بررسی و تعیین محل مناسبی برای استقرار و توسعه فعالیت‌های مرتبط با فرآوری نخود را جدی‌تر کرده است. نایب‌رئیس اتاق بازرگانی کرمانشاه با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده با سازمان جهاد کشاورزی، نمایندگان مجلس و اداره کل منابع طبیعی برای شناسایی زمین مناسب اظهار کرد: با وجود اعلام آمادگی برای بررسی گزینه‌های پیشنهادی، تاکنون مکان مناسبی که از دسترسی مطلوب به جاده و مسیرهای حمل‌ونقل برخوردار باشد، شناسایی نشده است. وی خواستار همکاری دستگاه‌های اجرایی برای یافتن راهکاری عملی در این زمینه شد و تأکید کرد: ایجاد فضایی مناسب برای فعالیت و توسعه این واحدها، علاوه بر حمایت از تولید و فرآوری، می‌تواند به کاهش مشکلات ترافیکی، ساماندهی فعالیت‌های صنفی و مدیریت بهتر پیامدهای زیست‌محیطی ناشی از فعالیت واحدهای بوجاری و سورتینگ کمک کند.

چالش‌های صادرات زعفران؛ ضرورت تقویت حمایت‌ها از تولیدکنندگان و صادرکنندگان

در بخش دیگری از این نشست، مسائل و مشکلات صادرات زعفران مورد بررسی قرار گرفت. در این بخش، با اشاره به ناکافی بودن حمایت‌ها از تولیدکنندگان این محصول و پیگیری‌های انجام‌شده از طریق مکاتبات اداری، بر ضرورت توجه جدی‌تر به مشکلات فعالان این حوزه تأکید شد. زعفران به‌عنوان یکی از محصولات باارزش کشاورزی کشور، ظرفیت قابل‌توجهی برای ارزآوری، توسعه تجارت خارجی و ایجاد ارزش افزوده دارد؛ با این حال، بهره‌گیری از این ظرفیت مستلزم رفع موانع صادراتی، کاهش هزینه‌های مبادله، تسهیل دسترسی فعالان اقتصادی به بازارهای هدف و ایجاد ثبات و پیش‌بینی‌پذیری در مقررات تجاری است. در این چارچوب، پیگیری مطالبات تولیدکنندگان و صادرکنندگان، بررسی موانع موجود در مسیر صادرات و تقویت هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول می‌تواند به بهبود شرایط فعالیت بنگاه‌های اقتصادی و افزایش قدرت رقابت محصول ایرانی در بازارهای بین‌المللی کمک کند.

روابط عمومی شورای ملی نخود ایران