مصاحبه خبرنگار روزنامه تجارت کشور با رئیس شورای ملی نخود ایران
استان‌ کرمانشاه با تولید 60 هزار تن نخود مقام‌ اول تولید نخود کشور را داراست
رئیس شورای ملی نخود کشور مشکل اصلی را قطع و وصل کردن صادرات، واردات بی رویه با توجه به سرانه مصرفی میداند
شورای ملی نخود ایران بارها اعلام داشته که سیاست قیمت گذاری و تجارت نخود را به این شورا محول نمایند
سیاست گذاری تجارت نخود را به شورای نخود بدهیم
حبوبات نقش اساسي در كشاورزي پايدار دارند. اين محصولات منابع با ‌ارزشي از پروتئين گياهي هستندكه در رژيم غذايي انسان و خوراک دام بسيار ارزشمند مي‌باشند. حبوبات پايداري و بهره‌وري خاك را افزايش داده و شانس استقرار بيماريها آفات و علفهاي هرز را براي محصول بعدي بخصوص زماني كه غلات در تناوب قراردارند،كاهش مي‌دهد. نخود با داشتن 23 درصد پروتئین یکی از منابع غذایی مهم به شمار می رود که می تواند جایگزین مناسبی برای سایر منابع پروتئینی مانندگوشت باشد. اين محصول به دلیل انجام فرآیند تثبیت بیولوژیکی ازت، باعث افزایش حاصلخیزی خاک می شود، که این افزایش حاصلخیزی باعث افزایش عملکرد محصولی که بعد از نخود در تناوب قرار می گیرد می شود. همچنین نخود مقاوم به شوری و خشکی می باشد که این ویژگی ها باعث شده است این گیاه در تناوب با سایر محصولات زراعی از جمله غلات قرار گیرد.
طبق گزارش سازمان فائو ایران در سال 2010 باتولید 239768 تن نخود مقام هفتم و از لحاظ سطح زير كشت نخود مقام چهارم را در بين كشورهاي جهان دارد.بر اساس بانک اطلاعات زراعت وزارت جهاد کشاورزی در سال زراعی 98-97 ، استان‌ کرمانشاه با تولید 60هزار تن نخود مقام‌ اول تولید نخود کشور را داراست. اين در حالي است كه از لحاظ سطح زیر کشت نیز کرمانشاه در سال زراعی با مقدار 200 هزار هکتار بیشترین سطح زیر کشت نخود را به خود اختصاص داده است.
در حال حاضر منابع خريد محصول نخود، بيشتر بازارهاي محلي و بازار آزاد هستند. اين حاكي از وضعيت نابه‌سامان بازار خريد نخود و رهاشدن بازار به دست واسطه بازارهاي محلي و بازارهاي آزاد مي‌باشد و از اينرو مسئله عدم ثبات قيمت در محصول نخود و نيز تغييرات بسيار زياد در توليد سالانه و قيمت اين محصول امري طبيعي مي‌باشد. : قیمت نخود با وجود بالا رفتن قیمت کالاهای مختلف ، تغییری نکرده و حتی شاهد افت قیمت خرید نخود از کشاورزان هستیم. نگاه برخی مسیولان این است که صادرات نخود باید ممنوع شود تا در سبد کالای مصرف خانوارهای ایرانی قرار بگیرد و با گران شدن قیمت هرکالایی از قبیل گوشت ، مرغ و… به فوریت شاهد قرار دادن ممنوعیت صادرات نخود به عنوان نخستین راهکار هستیم که این موضوع موجب شده کشاورزان تولید کننده نخود ضرر کنند. صادرات نخود فقط حدود 11% ازكل توليد حبوبات را به خود اختصاص داده است. تجارت نخود در 33سال قبل بسيار اندك بوده، اما در هر حال حاضر تجارت آن رو به افزايش است. افزايش صادارت نخود در طول20 سال گذشته، به وضوح بيانگر افزايش صادارت نخود در آينده بوده و اين محصول را بعنوان يك كالا مهم تجاري در بين حبوبات مطرح مي‌‌سازد.
افزايش تجارت نخود در سطح جهان نيازمند توليد بيشتر نخود است كه اين امر افزايش سطح زير كشت محصول را مي‌طلبد. قيمت نخود بايد به نحوي افزايش يابد كه انگيزه لازم را براي كشاورزان ايجاد نمايد، و بدينوسيله زمينه حضور فعال‌تر دربورس بوجود مي‌آيد. از مشکلات و تنگناهای نخود برای حضور فعال در بورس می توان به فقدان نقدینگی لازم در بخش، استاندارد نبودن محصول، از هم گسیختگی بازار و نوسان شدید، عدم توسعه حمل و نقل و صنایع بسته بندی، خرده پا بودن کشاورزی و فقر کشاورزان و عدم استفاده از حداکثر پتانسیل خود در صنایع تبدیلی اشاره کرد.

با توجه به آنچه كه در پيشتر به عنوان يك نماي كلي از محصول نخود مطرح شد، در حالي كه اتحاديه صنف علافان و هم‌چنين اتحاديه صادركنندگان نخود، در استان كرمانشاه طي ساليان گذشته مشغول به فعاليت بوده است، اما ضرورت وجود يك نهاد ملي جهت حمايت از توليد، فرآوري و تجارت و صادرات نخود آشكار مي‌گردد.
بدين منظور و پس از رايزني‌هاي فراوان و بهره‌گيري از دانش و تجربيات موفق برخي نهادهاي مشابه همانند مركز ملي فرش ايران، انجمن پسته ايران، شوراي ملي زعفران ايران، بر آن شديم تا با تشكيل «شوراي ملي نخود ايران» گامي مهم و اساسي در راستاي پررنگ‌تر شدن نقش محصول نخود در توسعه و شكوفايي اقتصاد كشاورزي ايران برداريم.
از آنجا كه استان كرمانشاه به گواه آخرين آمار سازمان جهاد كشاورزي در جايگاه نخست توليد اين محصول قرار دارد، پيشنهاد تشكيل اين شورا نيز از همين استان در اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران مطرح و تشكيل گرديد.از سال 91 تاکنون آقای ناصر مرادی با بدست اوردن اکثریت آرا در انتخابات این شورا ریاست شورای ملی نخود را به عهده دارد که بر همین حیث مصاحبه ای با ایشان داشتیم.
مرادی از اهداف این شورا می گوید:از روزی که شورای ملی نخود را به ثبت رساندیم تاکنون هدفهای این شورا حول این محورها است. ساماندهي توليد که کشاورز و تولید کننده اطمینان خاطر پیدا کنند که محصولش به راحتی فروخته میشود و بازاری دارد که از آن محصول استقبال میکند. تجارت و مصرف نخود اعم از دانش توليد و فرآوري این محصول که یکی از حبوبات سالم و پرویینی است و با توجه به قیمت پایین آن می تواند جایگزین مناسبی برای گوشت باشد. آموزش كشت مطلوب که همان کشت پاییزه (پا بلند) است که نسبت به کشت های بهاری و سنتی حدودا دو ونیم برابر راندمان تولید در هکتار را افزایش می دهد. نخود پاییزه در مقایسه در مقایسه با نخود بهاره دارای مزایایی همچون مقاومت به آفت برق زدگی بوده ، ضمن اینکه متوسط عملکرد مزارع نخود پاییزه هم به مراتب بالاتر از کشت بهاره نخود است و کشت اییزه کاملا مکانیزه است. بر اساس بانک اطلاعات زراعت وزارت جهاد کشاورزی پیش بینی می شود امسال 55 هزار هکتار از مزارع کشاورزی زیر کشت های پاییزه است. آموزش توليدكنندگان، شناسايي و معرفي فرآورده‌هاي نخود و همچنين استفاده و انتقال تجربيات علمي و عملي دست‌اندركاران و به‌هنگام نمودن آن براي نيل به اهداف قانوني و دفاع مشروع و قانوني از اشخاص حقيقي و حقوقي عضو از اهداف اصلي تشكيل شوراي ملي نخود مي‌باشد كه با موافقت و نظارت اتاق بازرگاني، صنايع، معادن و كشاورزي ايران تشكيل گرديده است.
این مقام مسئول عنوان داشت: نخود محصولی با کشت دیم بوده و نیاز آبی پایینی دارد و با یک الی دوبارش باران به عمل می آید. این در حالی است که اکثر کشاورزان دیم کار خرده مالک می باشند و قادر به کشت محصولاتی که نیاز آبی بالا دارند نیستند و کشت نخود برای این کشاورزان بسیار ضروری است. از طرفی نخود بعنوان کشت جایگزین غلات در تناوب زراعی می باشد و کشاورز در صورتیکه در یک سال زمین خود را به کشت گندم و یا جو اختصاص دهد مجبور خواهد بود در سال زراعی بعد محصول نخود را بعنوان کشت جایگزین و در تناوب با گندم و جو قرار دهد.
مرادی رییس شورای ملی نخود بیان داشت: شروع کار شورای نخود همزمان با ممنوعیت صادرات نخود بود. به مدت 2 سالی که صادرات نخود تحریم بود شورای ملی نخود با حمایت نمایندگان ، استانداری ، سازمان صنعت و معدن ،مجموعه جهاد کشاورزی، اتاق بازرگانی و.. توانستندتعاون روستایی را مجاب کنند که از کشاورزان خرید تضمینی داشته باشند که در سال93، 33هزار تن نخود کشور از کشاورزان نخود کار خریداری شد که با این اقدام شورای ملی نخود از محصولاتی که در معرض حتمی آفت بودند جلوگیری شد. در ده های 70 و 80 کرمانشاه بعنوان قطب صادرات نخود به حساب میامد زیرا جز تولیدات نخود استان ، سایر استانهای همجوار غربی ، کردستان ، لرستان ، همدان و ایلام نخود تولیدی خود را برای صادرات به استان کرمانشاه منتقل نموده و صادرات از این استان به کشورهای پاکستان ، افغانستان و حوزه خلیج فارس و حتی هند صورت میگرفت. تجار حوزه نخود سالهای سال برای بازاریابی و بدست آوردن بازارهای هدف صادراتی تلاش بسیاری داشته و هزینه های گزافی پرداخت نموده اند. ولی با تجربه ای که در سالهای ممنوعیت صادرات داشتیم شاهد از دست رفتن این بازارهای صادراتی بوده ایم . مثلا تجار پاکستانی که خواستار طعم و کیفیت نخود کرمانشاهی و ایرانی بودند با ممنوعیت صادرات ذائقه خود را تغییر داده و به سوی خرید نخود از دیگر کشورها تمایل پیدا کردند.
وی در این خصوص افزود: شورای ملی نخودایران بارها اعلام داشته که سیاست قیمت گذاری و تجارت نخود را به این شورا محول نمایند و هر جا که کمبودی وجود داشت خود ما تامین کننده نخود خواهیم بود. و هرگاه ممنوعیت صادراتی باشد حتما اعمال خواهیم نمود. گاهی تصمیمات در سطح مدیریتی اخذ می شود که به خاطر عدم آگاهی به مسیله است و در مورد نخود اگر نسبت به تولید سطح زیر کشت سرانه مصرف و دیگر موضوعات مرتبط اطلاعات کافی وجود داشته باشد هیچگاه چنین تصمیماتی گرفته نمی شود. براساس تحقیقات کارشناسان نخود سرانه مصرف نخود در ایران 2 کیلوگرم است و این در حالی است که در برخی از کشورهایی که از سطح سلامت بالاتری برخوردار هستند این میزان تا 7 کیلوگرم نیز رسیده است و با توجه به پایین بودن این رقم شورای ملی نخود در راستای اهداف خود،تغییر فرهنگ غذایی سالم در نمایشگاهی که بمناسبت هفته سلامت برپا شد با عرضه غذاهای سالم و متنوع که با نخود درست می شود بعنوان غرفه برتر در سال 94 شناخته شد.مردم ایران مصرف نخود را فقط برای آش، آبگوشت و فلافل می دانند . در صورتیکه این محصول را می توان به اکثر غذاهای متداول ایرانی اضافه نمود بدون اینکه تغییر چندانی در عادت غذایی مردم ایران ایجاد گردد و آنرا جایگزین قسمتی از برنج ، نان و گوشت مصرفی کرد و ارزش غذایی و دارویی آن بیشتر بهره مند گردید. باید در نظر داشت بهترین روش برای ارتقای سرانه مصرف نخود فرهنگ سازی و آموزش از سطوح پایین است.بدین منظور شورای ملی نخود ایران در نظر دارد تا با حضور در مدارس و هنرستان های دخترانه نسبت به برگزاری کلاس های آموزشی در زمینه آشپزی غذاهای حاوی نخود با بهره مندی از اساتید و مربیان مجرب ، فرهنگ استفاده از این محصول مفید را ترویج دهد و در نتیجه فرهنگ استفاده از این محصول مفید را ترویج دهد و در نتیجه فرهنگ غذایی جامعه را به سمت بالبردن سطح سلامت سوق دهد.
وی در ادامه برخي از مهم‌‌ترين و اساسي‌ترين وظايف و اختيارات شورا را بیان کرد:
– تلاش براي ساماندهي توليد و تجارت داخلي و خارجي و مصرف نخود و فرآورده‌هاي آن؛
– بازاريابي مستمر جهاني و داخلي؛
– مشاركت گروهي در تصميم‌گيري‌ها و تصميم‌سازي‌ها و تهيه و تنظيم پيش‌نويس قوانين، مقررات و مصوبات مرتبط با توليد و تجارت نخود در جهت حفظ منافع مالي اعضاء شورا براي ارائه به قواي سه‌گانه؛
– فراهم سازي زمينه تسهيلات و اعتبارات مالي در جهت توسعه فعاليت‌هاي اعضاء؛
– انجام فعاليت‌هاي آموزشي، علمي و تحقيقاتي؛
– پيگيري مطالبات اعضاء؛
– جلوگيري از انجام رقابت‌هاي ناسالم اعضاء در بازارهاي داخلي و خارجي از طريق اعمال ضوابط كميته انضباطي اتاق ايران؛
– نظارت بر فرآيند توليد و بهبود روش‌هاي كشت، اصلاح ژنتيكي، كمك به مبارزه با آفات و امور قرنطينه‌اي
– شناسايي و معرفي ماشين‌آلات كاشت و برداشت نخود براي تسهيل در روش‌هاي جاري؛
– تلاش براي دسترسي به بازارهاي جهاني؛
– برقراري ارتباط با مراكز علمي و دانشگاهي داخلي و بين‌المللي جهت اصلاح روش‌هاي توليد و فرآوري نخود؛
– تلاش در جهت پوشش بيمه‌اي براي توليدكنندگان، صاحبان صنايع و تجار نخود در مقابل خسارات احتمالي؛
– تشكيل صندوق حمايت از توليد و تجارت و نيز فعاليت‌هاي علمي در زمينه نخود؛
صادرات از اصلي‌ترين اركان اقتصادي مي‌باشد كه نقش آن در رشد و شكوفايي اقتصاد كشور بر هيچ كس پوشيده نيست. از این رو برای حمایت از بخشهای اقتصادی ، دادن تسهیلات به آنها می تواند ابزاری مناسب برای رشد و توسعه شان باشد. متأسفانه با تصميم‌گيري‌هاي متعدد براي صادرات و واردات شاهد آن هستيم كه يك روز صادرات و واردات كالايي را ممنوع مي‌كنند و روز بعد يا تكذيب مي‌گردد يا اصلاح. خود اين موضوع سرگرداني فعالان اقتصادي را در پي دارد و قدرت تصميم‌گيري را از او مي‌گيرد. رئیس شورای ملی نخود کشور مشکل اصلی را قطع و وصل کردن صادرات، واردات بی رویه با توجه به سرانه مصرفی میداند. صادرات 7 ماهه نخست امسال 1هزار و 12 تن بوده در حالی که واردات 7 ماهه نخست امسال 22 هزار و 760 تن بوده.و بدلیل همین ممنوعیت های صادراتی سطح زیر کشت ما در حال افت و نزول است.
مرادی رئیس شورای ملی نخود کشور گفت: امیدوارم این محصول به جایگاهی برسد که در سبد غذایی جاگیر شود و همواره هدف از تشكيل شوراها بهره‌مندي از نظر جمع براي رسيدن به اهداف عاليه مي‌باشد. شايد به ظنّ برخي شوراي تشكيل شده به جاي آنكه شوراي ملي باشد شورايي استاني است، اما غايت نهايي از تشكيل شوراي ملي نخود، استفاده از توان و ظرفيت تمامي استان‌ها جهت پيشبرد اهداف شورا مي‌باشد. خوشبختانه چه به هنگام عضوگيري جهت تشكيل شورا و چه به هنگام برگزاري انتخابات اعضاي هيئت مديره، اطلاع‌رساني كامل و سراسري از طريق اتاق‌هاي بازرگاني سراسر كشور صورت گرفت. اميد است در آينده‌اي نزديك شاهد حضور تجار و فعالان عرصه توليد و تجارت نخود از سراسر كشور در اين شورا باشيم تا با هم‌انديشي و استفاده از دانش گروهي، چهره‌اي موفق از يك شوراي ملي به معناي واقعي كلمه را به اقتصاد كشور و حتي بين‌الملل نمايان كنيم.